HomeHome  GalleryGallery  FAQ - Pirs  BersvFAQ - Pirs Bersv  BigereBigere  Xwe register bikeXwe register bike  Bikarhner LsteBikarhner Lste  Bikarhner GrpBikarhner Grp  Tkeve  

Share | 
 

 Peymana Lozan (1923)

Go down 
NivskarNe
JiRUHAR
Admin
avatar

Hejmara Neyan : 253
Registration date : 2006-12-08

MesajSernav: Peymana Lozan (1923)   Mon Dec 11, 2006 3:44 pm

Peymana Lozan (1923)







Pit er chan nitmanperwer li araliy chan bela b li Rojhilata Navn j di rojev de cih xwe girt. Li Balkan piraniya welatn di bin destn mparatoriya Osmaniyan de gihtin azadiya xwe. Li Afrkay li Rojhilata Navn j geln bindest daxwaza serxwebn azadiy dikirin. Kurd j bedar nav wan neteweyn ko daxwaza rizgar serxwebna xwe dikirin bn.

"Kurd Teal Cemiyet", "Kurd Mllet Fikrasi" "Kurd tma Cemiyet" end rxistinn kurd bn daxwaza Kurdistaneke serbixwe dikirin. L xuya b serxwebna Kurdistana ko ji hla neft madenn xwe yn binerd ve pir dewlemend b ji teref dewletn cih ve hatib parvekirin, ne ji Hzn Hevbe ne j ji dewletn dorhl re ne zde girng b. Her iqas dewletn ko di er de bi serketibn behsa rewa kurdan dikirin j, di Rojhilata Navn de "rehet" "stablte" dixwestin. Wan "nikarib" ev axa dewlemend bi dest "end eqiyayan" ve berdana.

Bi Peymana Lozan re rewa kurdan h btir xerab dib ev car Kurdistan dib ar pere. Dewleta tirk a ko snorn ro di bin hukm w de ye, bi serokatiya Kemal Atatrk hat damezrandin perey mezin Kurdistan ket bin bandora w. Her di destpk de komara Trkiyey ya kurd tirkan j b herdu netewe "efendiyn welt" bn j, ev soz gotin z hatin jibrkirin pitre j bi dehhezaran kurd hatin qetilkirin bi sedhezaran j hatin nefkirin.

Ji hla din ve bar Kurdistan ketib bin dest erebn ko di bin bandora nglzan de mabn Bar Pik j di bin dest Suriy ko di bin bandora Frensayde mab. d li dewletn ereban du hebn n zde bbn: Iraq Sriye.

Tev ko er chan bi daw hatib j, kurd heta 1930an bi dijminn dagirker re aral er dikirin. Ya rast serhildann Kogr Dersim j bi cureyek berdewama er serhildana Agiriy b. Bi kurt ji destpka er Yekem chan dawiya er Duyem, kurd bi her away bnavbir di er de bn.

Li Rojhilat Kurdistan smal Axa (Simko) di sala 1921an de serhildaneke mezin pk an. Simko b waliy inoy ta sala 1930an j v domand. ah Rizay Pehlew di v sal de w diezimne cem xwe da ko p re li hev were. ert w j ew e ko Simko bek were. Bi v away w dixin xefik pitre j dikujin.

Pit ko dewleta tirk a n tu mafn kurdan qebl nekir sozn xwe z ji br kir, kurdan dest bi daxwaza azadiy kirin. L bersva dewleta tirk ji ya nglzan cudatir b. Di sala 1925 an de kurdan bi serokatiya x Sed ser hildan gelek bajar qesebeyn Kurdistan j bi dest xistin. L serhildan bi ten ma dewleta tirk bi hem hzn xwe ve aral dor l girt.

Di sala 1927an de rxistinn "Kurdistan Teal Cemiyet", "Kurd Teklat tma Cemiyet", "Kurd Mllet Frkasi" "Kurd stklal Komtes" digjin hev Xoybn ava dikin. Ev di droka kurdan de ji hla rxistin ve gavek pir girng modern t pejirandin. General kurd hsan Nr Paa j dibe serok partiy.

hsan Nr li hla Agiriy hzn kurdan civand ser hev serhildana ko bi nav Agir t ziman, berferehtir kir. W dem brahm Hask Tello j hukmeta kurdan ava kirib. Her wiha rojnameya "Agir" j dest bi wean kirib.

Hukmeta tirk di gulana 1930an de reke mezin bir ser tekoern kurd. Hukmeta Sovyet j snorn xwe girt nehit ko lekern kurd bi wir ve herin. Bi v away dewleta tirk li Agir Zlan qirkirineke mezin pk an. hsan Nr end hevaln xwe p n ser Agiriya Bik pitre j derbas Rojhilat Kurdistan bn.

Li ser daxwaza Xoybn, Mistefa Barzan tev 500 lekern xwe b hewara serhildana Agiriy li hla Oramar rn giran birib ser dijmin. rn Barzan hevaln w wisa dijwar bn ko dewleta tirk pir tirsandib ji ber w j piraniya hzn xwe bi ser Oramar ve iyandib. L Barzan bi eknas xwe bi pa ve kiandib derbas Barzan bb.

Agir tecrbeyn w, di droka kurdan de xwed roleke girng e gelek j balk e. Kurdan yekem car bi rxistin awayek modern er kirib. Her wiha leker kurd zerarek gelek mezin j dab dewleta dijmin. L dijmin gelek xurt b ji aral ve alkar wergirtib. V car nglz j hatibn hewara dewleta tirk. Wan ne dixwest ko kurdn bar werin alkariya kurdn bakur bi v away btir nz hev bibin.

W dem li Barzan j rew ne xwe b serhildaneke n nzk dixwiya. ax hukmeta Iraq digel nglzan bi balafiran r birin ser Barzan herm dan ber agir, Barzaniyan biryara berxwedan da. Tekona wan her berdewam b. L kurdn azadxwaz malbata Barzaniyan ne bi ten li hember nglz ereban er dikirin. Her wiha gelek ern kurd j derdiketin piya wan r dibirin ser azadxwazn kurd.

Mistefa, Ehmed Sadiq Barzan tev lekern xwe berxwedaneke mezin dan tekoneke bhempa kirin. L araliy wan hatib girtin dijmin zor dida wan. Bare di hezrana 1932an de derbas Bakur bn ketin destn dewleta tirk.

Malbata Barzaniyan p li Serhed hatin bichkirin, l pitre cih wan her tim hat guhertin. ax nglz di sala 1934an de bi hukmeta Iraq efyek dan derxistin, penabern kurd malbata Barzaniyan vegeriyan Behdnan. Her s Barzan ji malbat hatin veqetandin iyandin Hlley, oleke li navendeke ereban.

Mistefa Barzan li wir zde debar nekir vegeriya Barzan. D ev vegera w bibna serhildeneke n. Barzan tev hevaln xwe Rewandiz xist bin destn xwe. L ax hukmet bi hzn mezin r birin ser wan, Barzan tev lekern xwe ser iy. Pit demek bi hukmeta Iraq re li hev kirin Barzan v car derbas Suleymaniy, cih nefiy b.

Hukmeta Mistefa Kemal di destpka er Duyem chan de rewa xwe btir xurt kirib. Pit tkna Serhildana Agiriy, kurd j demek bdeng mabn. Her di sala 1935an de li Sason di nav saln 1937 38an de j li Kogir Drsim serhildann girng pk hatin j, hukmeta tirk bi plan barbariyeke kesnedt ew z da tefandin.

Dewleta n ya tirk heta niha li hember serhildann kurdan alkariyeke mezin ji Yektiya Sovyetan werdigirt. L pit ko dewlet bi hz b alkar ji dewletn kaptalist wergirt, d pwst bi alkariya Sovyet nema b. D hukmeta tirk tev Iraq ran di sala 1937an de "Peymana Sadabad", ko li hember kurdan komunzm b, mze bikira bi v away sedaqeta xwe ya li hember welatn Rojavay nan bidana. Her s dewletn dagirker d bi v away hem di serhildann kurdan de alkariya hev bikirana hem j snorn xwe ji yin hatina kurdn azadxwaz re bigirtina.
Vegere jor Go down
Profla bikarhner bibne http://amedkurd.bbfr.net
 
Peymana Lozan (1923)
Vegere jor 
Rpel 1 ji 1

Permissions in this forum:Tu nikar bersv bide ser mesajn li ser v forum.
 :: DROKA KURDISTAN :: Serhlldan Kurdistan-
Bie ser: