HomeHome  GalleryGallery  FAQ - Pirs  BersvFAQ - Pirs Bersv  BigereBigere  Xwe register bikeXwe register bike  Bikarhner LsteBikarhner Lste  Bikarhner GrpBikarhner Grp  Tkeve  

Share | 
 

 Qedr can/Jnengariya Helbestvan

Go down 
NivskarNe
JiRUHAR
Admin
avatar

Hejmara Neyan : 253
Registration date : 2006-12-08

MesajSernav: Qedr can/Jnengariya Helbestvan   Sun Dec 10, 2006 2:32 am

Jnengariya Helbestvan Qedr can


ax mirov bixwaze lkolnek an nivsan-dinek li ser helbestvanek an nivskarek bike, ber her tit, pwste mirov li nivs berhemn w vegere, serphatiya jiyana w bizani be, li hin avkan jderan vegere.W gav ez bawerim kar mirov w pir hsan be. L ax ku tu nivsan-din li ser jiyana w tune bin, berhemn w di kovar rojnameyn ku di destpka sala sh de der ketibin di yek pertk de nehatibin civandin, tu avkan jder-pv end -gotarok-li ber destan tunebin. Ez bawerim w karek ne hsan be.

Helbestvan me Qedr can e.Berhemn Qedr can rpelin ji jiyana w ne.Ew berhem nivsan-din mna brannn zaroty bi awayek rok hatine nivsandin. Di baweriya me de, evkan jder rast dirust berhem nivsn w ne.

Qedr can, ew bixwe ji xelk Drika iyay Maz ya paroy bajar Mrdn ji bakur Kurdistan ye.

Pireya nivskar rewenbrn ku li ser jiyana w nivsandine, bi taybet li ser droka zayna w, ne wek hev gotine. Herd nivskarn Kurd M.Uzun Firat Cewer dibjin:Di sala 1919an de hatiye din(2), l mamoste Izedn Mistefa Resl mna Rewen Bedirxan dibje: Di sala 1916 an de hatiye din(3).Diyare ku mamoste Izedn Mistefa Resl ev drok ji pertka Rewen (Rpelin ji toreya Kurd) wergirtiye(4). Rojnamevan Hesen Qeya di rojnameya (Dmoqrat)(5) li ser ziman malbata helbestvan gotiye:Di sala 1911an de hatiye din, Nivskar Edb Nadir ew j di gotara xwe de ya di kovara (Metn) de daye belavkirin dibje: ...Qedr can di sala 1911an de hatiye din di sala 1972an de miriye(6), l nivskar Silman El di gotara xwe de ya di rojnameya (Armanc) de hatiye belav kirin dibje: Qedr can di destpka babilska bstan de hatiye din(7), b ku drok bic bike, l Perofesor Qenat Kurdo di pertka xwe de (Tarxa edebiyeta Kurd)(Cool de, qet behsa droka zayna w nake.

Pit tevgereke dr dirj, pirsneke hr kr, me du rebelek peyda kirin.Ev herd rebelek dudiliy di v mijar de nahlin droka byna Qedr can bi zelal bic dikin, li ber avan diyar dikin. Rebelekek j (Wesqeya jin ann), ya din (nasnameya xwendin) ye. Di herd rebelekan de, byna Qedr can sala 1911an bi c dike.

Ji hlek din ve, me gotib rokn Qedr can rpelin ji serphatiyn jiyana w ne. Di v war de Qedr can dibje:Ew peln ko ji kitba jiyana min hatine irandin, ro pern wan riziyay belav dikim, bi hev dizeliqnim.. dixwazim ji wan, kitba bextiyariy bikim.Sond.. Guneh..Rojn derbasby.. Serencam.. her yek ji van, ji kitba jiyana min a hezn rpelek rengn in. L rengn dibin, zengn dibin...dsa pelinin iriyay riziyay ne...(9)

Di sala 1943an de, roka (Serencem), di rojnameya (Roja N) de hatiye nivsn, dibje: ...Serencam j rpelek ji wan pelan e...Ber bst pnc salan b.. Bi meh hefteyn xwe, bi ev rojn xwe, bst pnc sal... Di nav hundir mala me de , ji nikave, hay hoyek b:biray min Feth, pit ...du s rojan dimir...(10). Li ser gotina Qedr can, heger em bst pnc salan ji droka nivsandina rok hilnin, droka mirina biray w zelal dibe, ku di sala 1918an de miriye.Li cihek din ji rok dibje: Her varn zivistan..., ji zarokn mna min e-heft sal, tije dibn...(11) Heger dsa em ji 1918an droka mirina biray w Feth, het salan bikujin, droka byna w ji me re zelal dibe, ku di sala 1911an de hatiye din.Bi v gotin Qedr can bixwe byna xwe diyar dike di tu reiy de nahle.

Li vir gotina M.Uzun F. Cewer a derdikevin, gotina Dr.Izedn Mistefa Resl Rewen Bedirxan j a in . Ji ber ku zarokek di temen du salan de nikare v byer bne bra xwe ne j xwe navkoy v rok diyar bike.Nemaze ax ku em dibnin Qedr can di hejmara yek ji kovara HAWAR(12), ya ku di sala 1932an de derdiket, gotarek daye weandin.Di w dem de temen w bst yek sal b.Heger em droka M. Uzun Firat Cewer rast bigrin, gerek temen w szde sal be ax di HAWAR de nivsandiye.Ev j ne rast e. Ji ber ku li gor gotina hem lkolnvan nivskaran, nivskar her bik y di kovara HAWAR de nivsandiye, Dr. Nredn Zaza ye, ne Qedr can e.L li ser droka Izedn Mistefa Resl Rewen xanim w temen w azde sal be dema di kovara HAWAR de nivsye.Ev j ne rast e, ji ber ku di w dem de bi Red Kurd re li Qonyay dixwend.

Nav w y rast Ebdilqadir Ezz can e. Di nasnameya xwendevaniy de hatiye; Qedr Ezz can e. Nav diya w Ey ye. Ji xelkn Drika iyay Maz ye.Di destpka xortaniya xwe de tevl tevgera welatparzan dib.Ji ber sedemn ramyar dr welat xwe dikeve.Ber xwe dide binya xet. Di v war de, Cegerxwn nemir di brannn xwe de dibje:(.. Du xortn ciwan ji Kurdistana Turkiy hatine Amd, xwendina xwe ya lse xelaskiribn, herd xort Qedr can Red Kurd bn(13), ji hlek din ve heval w Dr.Xalid Qotre dibje:Qedr can ji ber sitema Turkan xwendina xwe nebir ser, di sala didiwan ji xwendina xwe (Mala Mamostan =Dar el-melimn) reviya hate sriy(14). L di rebeleka xwendin de, diyare ku ew di sala aran de b, li bajar Qoniyay dixwend. Dr.Xalid Qotre gotina xwe berdewam dike:Di sala 1928an de temen w (17)e sal b dema hatiye Sriy. Di salek de hn ziman Ereb bye. Li bajar Selemiy xwendina (mala mamosteyan) yn andiniy dixwne. Pit ku xwendina xwe kuta dike, li bajar Entaky dibe mamoste(15). Li wir zanyar mezin Memdh Selm nasdike.

Qedr can li bajar Qamilo Amd mamostey kiriye.Li gor gotina agirt w Mustefa Kur Hesen Hiyar dibije: (Di sala 1942an de Qedr can li bajar Amd kargr dibistan b)(16).Li bajar am, Taxa Kurdan, derdra w j mamosteyy kiriye.Pit demek, li wizareta perwerdiy mna rvebir kar xebitiye. Li wir j pir dirj nake, li tomara git ya karkirn dewlet kar dike. Demek tre nae tevl komkarn azadxwazan dibe, mna endamek zrek, di nav de, cih digre.Qedr can mna mirovek xebatkar , ramyar rewenbr t nas kirin.(17)

Wek me got, Qedr can di hejmara p ji kovara HAWAR nivsye. Edb Nadir dibje:Di 15-5-1932an de, Qedr can, bi pewaziya mr Kurdan Celadet Bedirxan, di eniya d de, eniya andeyy de, nivskarek afirand, strka w ge b, tkoerek ervan b.(18)

Di sala 1936an de Qedr can helbesta xwe (Reya Teze) nivsye. Edb Nadir dibje:Ev helbest (Reya Teze), helbesta pn e, di droka helbestn njen azad, di toreya Kurd de(19).Ev drok, bye mna qnaxeke n di toreya Kurd de, hem di njankirina helbesta Kurd ji hla ruxsar naverok de, hem bye bhnokeke di navbera herd qnaxan de.Qnaxa nuhbn ya kevniy de.Ew qnaxa kevneop ya nav l dikin kilask, qnaxa nxwaziya bi mnake speh hevdem resen di yek dem de gihandiye hev, di nav xwe de hilgirtiye.

Di sala 1944an de pit nasna Qedr can bi ramana Markis Lnniy ve qnaxeke n drok di ramana w de destpbye. Bye dost ramana qomonistan. Silman El dibje:(Qedr can di nav rzn partiya qomonistn Sriy de kar dikir)(20). L Dr. Qenat Kurdo bi v yek raz nabe, dibje:(Qedr can endamek ji endamn partiya dmoqrat ya kurd li Sriy b)(21) . Dr.Xalid Qotre bi herdiwan j raj nabe dibje:Qedr can, ne part ne j qmnst b. Xebatkar welatparzek pket b.Mna min endam komela Xoybn b)(22).

Di sala 1957an de , di meha trmeh de, Qedr can bi girpek xortn Kurd re bedar mehrecana ciwann chan y ean li Moskoy dibe.Li wir, die serdana serdar Kurdan Berzan y nemir helbesta xwe ya bi nav (serdar Kurdan Berzan) diyar w dike. Di sala 1958an de pit vegera Berzan, li bajar Bexdad careka din hevd dibnin. Di w dtin de, nameyek bixrhatin dispre dest serdar Kurdan, di kovara Hwa Azad de helbesta xwe ya bi nav (r hat welat) belav dike.

Di ax ku li Moskoy b. Die nik Prof-Qenat Kurdo.Di v war de Prof-Q.Kurdo dibje: Ew ji bajar Ads ji min ra birq (tlgram) bi kurmanc bi van xeberan andibtda nivs b Ez Qedr can im, tev xotan tme festival dixwazim te bibnim(23). Qedr can end helbestn xwe yn ne belavkir bi xza dest xwe diyar Qenat Kurdo dike.Qenat Kurdo dibje: ..Deftera end rn xwe yn apnekir pk min kir....Ji wan ra, ra w ya bi sernav Ez diim Mosko wext Festival bi rs hatib apkirin li rojnama zvstiya da(24).Nav wan ra ev in:Ez diim Mosko, Beg axir zeman, Reya teze, Gula sor.

Di nav saln (1959-1961)an de li zindana Mez girt b. Seyday Cegerxwn dibje:Qedr can du-s caran derbas zindana Mez bye)(25).Ji bo xebata ramyar torey end salan li Libnan raq maye.

Qedr can pireya berhem nivsn xwe di kovar rojnameyn ku li Sriy Libnan derdiketin ( HAWAR , Ronah Roja N), belavdikir. end helbest li raq, di Kovara Hwa, Gelawj rojnameya Azad de j belavkir.

Pv rok helbestan, end gotarn w di kovara(Hawar, Ronah Roja n)de hene.Ji wan: Silman Bedirxan, Gelo ne wisa ne, Bihara Drik, na Xal min, Inqlaba sor, Yaney serkewtin.

Qedr can ji sazkar nivskar pn di van kovar rojnameyan de b. Ev nivskar li kleka helbestan kurterok, gotar kar wergerandin j kiriye. Alkar di wergerandina romana(ivan Kurd) ya Ereb emo de kiriye, pgotina dwana yek ya Seyday Cegerxwn nivsye.

Ji destpka sala st ta bi sala hefty tu berhemn w bi dest me neketin.Me ji kea w Dr. rn can mala wan pirs, l mexabin tu destnivs an rebelek linik wan tune b.

Qedr can rojn dawn ji jiyana xwe li bajar am brandiye.

Di meha Tebaxa sala 1972an de, li ar am, li taxa Kurdan li goristana x Xalid Neqebend hatiye veartin.

Di sala 1939an de jin aniye.Du kur keek w ji xanima w (Neylfir)hene.

Zayna zarokn w ev in: Mizgn 1943, rn 1945, Serwer 1948 an(26).
Vegere jor Go down
Profla bikarhner bibne http://amedkurd.bbfr.net
 
Qedr can/Jnengariya Helbestvan
Vegere jor 
Rpel 1 ji 1

Permissions in this forum:Tu nikar bersv bide ser mesajn li ser v forum.
 :: HELBESTWAN EN KURD :: Qedr Can-
Bie ser: